Memleket «Nurly jer» turǵyn úı baǵdarlamasy aıasynda aldaǵy 15 jyl ishinde 1 jarym mıllıon otbasyn turǵyn úımen qamtamasyz etý mindetin naqtylaǵan bolatyn. Bul elimizdegi qurylys naryǵynnyń kórigin qyzdyrǵany anyq.
Nátıjesinde, bıyldyń ózinde baǵdarlamasy iske asyrý aıasynda 10 mıllıonnan astam sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi dep kútilýde. Atap óterligi, memlekettik baǵdarlamanyń qoldaýymen salynatyn baspana baǵasy naryqtaǵy úı baǵasynan álde qaıda arzan ekendigi. Iаǵnı, turǵyndar baspananyń ár sharshy metrine naryqtaǵydan 20-30 paıyzǵa deıin tómen baǵamen qol jetkize alady.
Alataý etegindegi megapolıste turǵyn úı qurylysy tórt ese ósti. Onyń ishinde «Nurly Jer» baǵdarlamasy boıynsha 1,8 myń páter salynǵan. Jyl sońyna deıin 4,5 myń páter paıdalanýǵa beriledi dep kútilýde. Bul qala boıysha qoljetimdi baspana kólemi 1,5 esege arttyrady. Sondaı-aq, Almatyda jeke qurylys ta qarqyn alyp keledi. Sońǵy eki jyl ishinde qalanyń sáýleti men qurylysyna jaýapty mekemelerge jalpy quny 1 trln. teńge bolatyn 82 jobany bekitý týraly ótinim berilipti. Bul qarqyn óz kezeginde qaladaǵy ınfraqurlymdy damytýǵa da oń áse retýde. Arǵy jylmen salystyrǵanda bıyl qalany abattandyrýǵa 2,3 ese,al jol salýǵa 1,3 ese jáne ınjenerlik jelilerdi jasaqtaýǵa 1,3 ese kóp qarjy bóligeni beligli bolyp otyr. Bul sharalardyń taǵy bir tıimdisi, jańa jumys oryndarynyń ashylýy. Mysalǵa, bıyl osy qurylys nasandarynyń qarqyn alýynyń arqasynda qosymsha 43 myń jańa jumys orny qurylǵan.
Aıtpaqshy, Almatyda resmı tirkeýge alynǵan 80 myńnan astam stýdent jastardyń tek 35 myńy ǵana oqý oryndary tarapynan qol jetimdi jataqhanamen qamtamasyz etilgen eken. Al bul esepke qosylmaǵan 46 myń stýdent páter jaldap turatyny anyq. Jáne jyl saıyn qaladaǵy joǵarǵy oqý oryndaryn bitiretin 30 myń jas mamanyń 75 paıyzy Almatyda turaqtap qalýǵa tyrysady. Onyń ústine Almatyda 35 jasqa deıingi jastar sany 800 myń adamdy quraıdy. Osy jastar úshin jeke turǵyn úıge qol jetkizý arman. Demek, megapolıstegi baspanaǵa muqtaj jandardyń qatary kóbeıip keledi degen sóz. Memleket tarapynan jasalyp otyrǵan qoldaýdyń nátıjesinde jas býynnyń osy armany oryndala tússe eken deımiz. Nátıje bar, jaqynda «Almaty jastary» atty arnaıy turǵyn úı baǵdarlamasy iske qosylǵan bolatyn. Bul baǵdarlamanyń basty ereksheligi paıyzdyq tólemniń tómendiginde, ıaǵnı kólemi 10 mln. teńgege deıingi zaemǵa jylyna 5 paıyz jeńildikpen nesıe beriledi. Joba «Turǵyn úı qurylys jınaq banki» arqyly júzege asady. Baǵdarlama boıynsha nesıeni qaıtarý merzimi tólem qabiletine qaraı jeke jasalady,esep boıynsha ol kezeń 3 jyldan 25 jylǵa deıingi merzimdi qamtıdy. «Almaty jastary» jobasyn qoldaýǵa qala bıýdjetinen 1 mlrd. teńge bólinipti. Qazirgi kúni arnaıy baǵdarlamanyń birinshi kezeńine qujat qabyldaý aıaqtalyp, úmitkerlerdi irikteý júrip jatyr eken. Bul baǵdarlama týraly qala ákimi de jastarmen bas qosýda jıi aıtady.
- «Almaty - jastardyń qalasy» degendi beker aıtpasa kerek. 2020 jylǵa deıingi jastardyń qalalyq Jol kartasy jasaldy. Syrttan kelgen jastardy iskerlikke, erikti bolýǵa jáne basqa da kásipterge baýlıtyn Loft-ortalyq ashyldy. Qazirdiń ózinde 7,8 myń adam jumysqa turdy. 2,5 myń adamǵa tegin kásibı bilim berilýde. Árıne, jastardyń turǵyn úıi týraly sóz bólek. Másele bar. Osyny sheshý úshin qalada «Almaty jastary» atty jastardyń turǵyn úı baǵdarlamasy qolǵa alyndy, munda 35 jasqa deıingi jastar jeke páter alý úshin jeńildetilgen zaem ala alady. Budan bólek bıyl biz «Rýhanı jańǵyrý» jobasy aıasynda 2000 oryndy 4 jataqhana salamyz. Keler jyly 2,4 myń oryndy taǵy da 2 jataqhana qurylysy bastalady, - deıdi Baýyrjan Baıbek.
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY